Перайсці да зместу

JSTOR

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
JSTOR
Выява лагатыпа
URL jstor.org (англ.)
Тып сайта арганізацыя і электронная бібліятэка[d]
Уладальнік Ithaka Harbors[d]
Пачатак працы 1995
Рэйтынг Alexa 1 138[1]
Лагатып Вікісховішча Медыяфайлы на Вікісховішчы

JSTOR (/ˈdʒeɪstɔːr/, скарачэнне ад англ.: Journal STORage) — лічбавая бібліятэка акадэмічных часопісаў, кніг і першакрыніц.

Заснаваная ў 1994 годзе, сістэма першапачаткова змяшчала алічбаваныя архіўныя нумары навуковых часопісаў. Цяпер яна ўключае кнігі і іншыя першакрыніцы, а таксама бягучыя выпускі часопісаў у галіне гуманітарных і сацыяльных навук[2]. JSTOR забяспечвае паўнатэкставы пошук па амаль 2000 часопісах. Большасць матэрыялаў даступна па падпісцы, аднак частка кантэнту знаходзіцца ў грамадскім набытку або ў рэжыме адкрытага доступу[3]. Сэрвіс належыць некамерцыйнай арганізацыі Ithaka Harbors, якая займаецца лічбавымі тэхналогіямі ў акадэмічнай сферы[4].

Гісторыя

[правіць | правіць зыходнік]

JSTOR быў заснаваны ў 1994 годзе Уільямам Г. Боўэнам, прэзідэнтам Прынстанскага ўніверсітэта (1972—1988)[5]. Першапачаткова праект задумваўся як рашэнне праблемы недахопу месца ў бібліятэках, асабліва ва ўніверсітэцкіх і даследчых, з-за павелічэння колькасці акадэмічных часопісаў. Алічбоўка дазваляла бібліятэкам перадаваць захоўванне старых нумароў на аўтсорсінг, забяспечваючы пры гэтым даступнасць матэрыялаў і паляпшаючы пошук па тэксце[6].

Першапачаткова Боўэн разглядаў магчымасць распаўсюджвання на CD-ROM, аднак Айра Фукс, віцэ-прэзідэнт Прынстана па інфармацыйных тэхналогіях, пераканаў яго ў перавазе сеткавага распаўсюджвання праз Інтэрнэт. JSTOR пачаў працу ў 1995 годзе ў сямі бібліятэках з дзесяццю часопісамі па эканоміцы і гісторыі. Доступ паляпшаўся на аснове водгукаў карыстальнікаў, і неўзабаве індэкс стаў цалкам даступным праз вэб-браўзер[7]. Першапачатковае фінансаванне прадаставіў Фонд Эндру Мелана.

Да студзеня 2009 года JSTOR дзейнічаў як незалежная самаакупная некамерцыйная арганізацыя з офісамі ў Нью-Ёрку і Ан-Арбары. Пазней JSTOR аб’яднаўся з некамерцыйнай арганізацыяй Ithaka Harbors, Inc.[4].

Змест

[правіць | правіць зыходнік]

Кантэнт JSTOR прадастаўляецца больш чым 900 выдаўцамі. База даных змяшчае больш за 12 мільёнаў артыкулаў з часопісаў, кніг і першакрыніц па 75 дысцыплінах[8]. Кожнаму аб’екту прысвойваецца ўнікальны лікавы ідэнтыфікатар, які выкарыстоўваецца для стварэння стабільнага URL.

Даступнасць большасці часопісаў у JSTOR рэгулюецца «рухомай сцяной» (англ.: moving wall) — узгодненай затрымкай паміж выхадам бягучага нумара часопіса і яго з’яўленнем у базе. Гэты перыяд звычайна складае ад трох да пяці гадоў і вызначаецца дамоўленасцю з выдаўцом. У мінулым існавалі таксама «фіксаваныя сцены» (англ.: fixed wall), калі новыя выпускі пасля пэўнай даты не дадаваліся ў базу. У 2010 годзе праз праграму «Current Scholarship Program» JSTOR пачаў дадаваць і бягучыя выпускі некаторых часопісаў[9].

З 6 верасня 2011 года JSTOR адкрыў бясплатны доступ да кантэнту, які знаходзіцца ў грамадскім набытку (артыкулы, апублікаваныя да 1923 года ў ЗША і да 1870 года ў іншых краінах). Гэта складае каля 6 % ад агульнага аб’ёму базы[10]. У лістападзе 2012 года была запушчана праграма «Books at JSTOR», якая дадала ў базу 15 000 кніг.

Доступ

[правіць | правіць зыходнік]

Доступ да поўнага аб’ёму базы прадастаўляецца пераважна акадэмічным установам, публічным бібліятэкам, даследчым інстытутам і музеям. Больш за 7000 устаноў у больш чым 150 краінах маюць доступ да рэсурсу[2].

Існуе магчымасць індывідуальнай рэгістрацыі (праграма, якая раней называлася «Register & Read», а цяпер — бясплатны ўліковы запіс MyJSTOR). Гэтая праграма дазваляе бясплатна чытаць абмежаваную колькасць артыкулаў (звычайна шэсць) у месяц у рэжыме анлайн, але без магчымасці іх загрузкі ці друку[11].

Інцыдэнт з Ааронам Шварцам

[правіць | правіць зыходнік]

У канцы 2010 і пачатку 2011 года амерыканскі інтэрнэт-актывіст і праграміст Аарон Шварц выкарыстаў сетку Масачусецкага тэхналагічнага інстытута (MIT) для масавай загрузкі значнай часткі калекцыі артыкулаў JSTOR[12]. Калі загрузка была выяўлена, Шварц быў ідэнтыфікаваны і арыштаваны. У чэрвені 2011 года JSTOR дасягнуў пагаднення са Шварцам, паводле якога ён перадаў загружаныя даныя, і арганізацыя адмовілася ад грамадзянскага пазову супраць яго[13].

Нягледзячы на пазіцыю JSTOR, федэральныя ўлады ЗША прад’явілі Шварцу абвінавачванні ў кіберзлачынствах, пагражаючы яму значным турэмным тэрмінам і штрафам. Справа знаходзілася на разглядзе, калі ў студзені 2013 года Аарон Шварц скончыў жыццё самагубствам[14].

Гл. таксама

[правіць | правіць зыходнік]

Крыніцы

[правіць | правіць зыходнік]
  1. ↑ https://www.alexa.com/siteinfo/jstor.org Праверана 18 мая 2020.
  2. ↑ а б Genicot, Léopold (13 лютага 2012). At a glance. Études Rurales (PDF)(англ.) (45): 131–133. JSTOR 20120213.
  3. ↑ Register and read beta (англ.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 1 кастрычніка 2013. Праверана 14 студзеня 2013.
  4. ↑ а б About: Mission and history (англ.). JSTOR. Архівавана з першакрыніцы 29 снежня 2022. Праверана 29 снежня 2022.
  5. ↑ Leitch, Alexander. Bowen, William Gordon (англ.)(недаступная спасылка). A Princeton Companion (5 сакавіка 1978). Архівавана з першакрыніцы 11 кастрычніка 2017.
  6. ↑ About: Mission and history (англ.). JSTOR. Праверана 12 снежня 2023.
  7. ↑ Taylor, John (2001). JSTOR: An Electronic Archive from 1665. Notes and Records of the Royal Society of London(англ.). 55 (1): 179–81. doi:10.1098/rsnr.2001.0135. JSTOR 532157. S2CID 72658238.
  8. ↑ Annual Summary (англ.)(недаступная спасылка). JSTOR (19 сакавіка 2013). Архівавана з першакрыніцы 11 лістапада 2013. Праверана 13 красавіка 2013.
  9. ↑ About current journals (англ.)(недаступная спасылка). JSTOR. Архівавана з першакрыніцы 26 лістапада 2012. Праверана 1 снежня 2012.
  10. ↑ JSTOR–Free Access to Early Journal Content and Serving 'Unaffiliated' Users (англ.)(недаступная спасылка). JSTOR (7 верасня 2011). Архівавана з першакрыніцы 15 красавіка 2013. Праверана 8 чэрвеня 2021.
  11. ↑ My JSTOR Read Online Free (англ.). JSTOR. Архівавана з першакрыніцы 26 сакавіка 2018. Праверана 26 сакавіка 2018.
  12. ↑ JSTOR Statement: Misuse Incident and Criminal Case (англ.). JSTOR (19 ліпеня 2011). Архівавана з першакрыніцы 12 студзеня 2013. Праверана 14 студзеня 2013.
  13. ↑ Carter, Zach; Grim, Ryan; Reilly, Ryan J. (12 студзеня 2013). Aaron Swartz, Internet Pioneer, Found Dead Amid Prosecutor 'Bullying' In Unconventional Case. Huffington Post(англ.). Архівавана з арыгінала 20 студзеня 2013. Праверана 13 студзеня 2013.
  14. ↑ «Aaron Swartz, internet freedom activist, dies aged 26», BBC News.

Спасылкі

[правіць | правіць зыходнік]
Узята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=JSTOR&oldid=5096789"